| حکایت‌خانه | ترانه‌ها و خاطره‌ها | روايت حکايت مکتوب | جُنگ صدا | تماس |

28 اسفند ماه 1389

راستش اینکه اگر این یک‌قلم از کارهای «اسفندیار منفردزاده» از قلم می‌افتاد، مطلب «یادمان هفتاد سالگی او» به قلم من که «راوی حکایت باقی» باشم چیزی کم داشت.

معرفی و زنده نگه‌داشتن ادبیات فولکور و قصه‌های مردمی در مجموعۀ «قصه‌های ایرانی» نشانۀ توجه و تلاش او در این راه است. کاری مشترک با «مرتضا میرآفتابی» [سردبیر فصلنامۀ «سیمرغ» در آن سال‌ها] و «بهروز وثوقی» بازیگر نام‌آشنای سینمای ایران در مقام قصه‌خوان.

اولین شماره از مجموعۀ «قصه‌های ایرانی» به شکل نوار کاست در سال 1993 در آمریکا تهیه و منتشر شد و شامل دو قصۀ «شنگول و منگول» و «سنگ صبور» به‌روایت «صادق هدایت» [مبتکر و پایه‌گذار جمع‌آوری فرهنگ و قصه‌های مردمی در ایران]، و قصۀ «ملخک» به‌روایت «احمد شاملو» که او نیز اساس نگارش «کتاب کوچه» را گذاشت، و قصه‌ای برای کودکان از «نیما یوشیج» پایه‌گذار شعر نو در ادبیات معاصر ایران، به‌نام «آهو و پرنده» بود.

«آهو و پرنده‌ها» را با صدای «بهروز وثوقی» در اینجا بشنوید!

27 اسفند ماه 1389

در تکمیل «یادمان هفتاد سالگی اسفندیار منفردزاده» باید «ماهی سیاه کوچولو» نوشتۀ «صمد بهرنگی» را هم که به شکل نمایشنامۀ رادیویی اجرا شده اضافه می‌کردم. موسیقی زمینه این اجرا، از کارهای اوست.

قصدم این بود تصاویر کتاب را که نقاشی‌های «فرشید مثقالی» است از روی کتاب اسکن کنم و همراه با متن چاپی، فایل شنیداری این قصه را هم پای مطلب می‌گذاشتم.

متاسفانه اما دسترسی به نسخه‌ای از این کتاب نشد. حالا بد نیست همین جا بپرسم از شما کسی هست که این کتاب را داشته باشد و بخواهد آن را برای چند روزی به امانت قرض بدهد؟ اگر آری، که «روای حکایت باقی» را خبر کنید.

«ماهی سیاه کوچولو» نوشتۀ «صمد بهرنگی» در اینجا بشنوید!

24 اسفند ماه 1389

از «صدای بی‌صدا» تا «سکوتم را مکن باور»
(یادمان هفتاد سالگی «اسفندیار منفردزاده»)
 

[ 1319 ] ـ بیست و چهارم اسنفد ماه از این سال پسری به دنیا می‌آید که خانواده‌اش او را «اسفندیار» و دوستان  نزدیکش «اسفند» می‌نامند. محل تولد: کوچۀ «در دار»، یکی از محله‌های قدیمی تهران، با قهوه‌خانه و حمام و بازارچه‌ای که سی سال بعد می‌شود محلۀ «قیصر» و محل فیلم‌برداری برای این فیلم.

ادامۀ مطلب>>>

23 اسفند ماه 1389

بازخوانی ترانه‌های «اسفندیار منفردزاده» از دیروز تا امروز

برای مطلب یادمان اسفندیار منفردزاده به بهاۀ هفتاد سالگی او، داشتم از آرشیوی که فراهم شده کارهای او را برای جعبۀ موسیقی پای آن نوشتار جمع‌آوری می‌کردم؛ فکر کردم خالی از لطف نیست اگر نمونه‌هایی از ترانه‌های بازخوانی شده را هم به این مجموعه اضافه کنم.

آن‌چه در جعبه موسیقی مربوط به این مطلب خواهید شنید شامل ترانه‌هایی است که یا با شعری دیگر بر ملودی و آهنگی ساختۀ منفردزاده اجرا شده (بوی عید ـ بنیامین بهادری)، یا بازخوانی ترانه‌ای با تنظیمی دیگر در آهنگ آن (مرد تنها ـ اندی)، و یا اجرای نایاب و شاید تا به‌حال نشنیده‌ای از ترانه‌هایی که به‌گوش شما بسیار آشناست (نماز با صدای داریوش اقبالی، پریا با صدای ابی، جمعه با صدای شهیار قنبری)، و همچنین موسیقی بدون کلام ترانه‌هایی که دیگران بر اساس آهنگ او اجرا کرده‌اند (جمعه با پیانوی فریبرز لاچینی).

این مجموعه را در اینجا بشنوید!

21 اسفند ماه 1389

کی می‌دونه «قیصر» این‌روزا کجاست؟

ترانۀ «قیصر» با صدای «داریوش اقبالی» با شعری از «روزبه بمانی» و آهنگی از «علیرضا افکاری با پیش درآمدی بر ملودی ترانۀ فیلم «گوزن‌ها» ساختۀ «اسفندیار منفردزاده» اجرا می‌شود. «قیصر» یکی از ترانه‌های این آلبوم است که شاعر در آن نام تعدادی از فیلم‌هایی که «بهروز وثوقی» در آن ایفای نقش کرده را به اشاره و تمثیل آورده است.

باید از بلندای بام‌ خانه‌های قدیمی کاشان فیلم «طوقی» پرید تا به راز دلدادگی «داش‌آکل» و شرارت «کاکا رستم» (با بازی بهمن مفید) رسید. بغض مجید جوبگرد «سوته‌دلان» از این‌که اهل منزل به روضه می‌روند و او را نمی‌برند، صدای «منوچهر اسماعیلی» که فریاد عاصی «قیصر» بود رو به «خان‌دایی» که: «نزنی، می‌زننت»، کشته شدن «فرمان» غیرتمند (با بازی ناصر ملک‌مطیعی) به دست و دشنۀ برادران «آب‌منگل» و حس و فضای سنگین این صحنه‌ها را باید به خاطر داشت تا وقتی در مصراع آخر ترانه می‌شنویم: «این‌جا بازارچۀ آب‌منگلی‌هاست» دستگیرمان شود که شاعر و آهنگ‌ساز ساکن ایران با این شعر و در این ترانه چه می‌خواهند بگویند.

ادامۀ مطلب >>>

15 اسفند ماه 1389

اجراهایی که تا به امروز از ترانۀ «شهزادۀ رویایی» منتشر شده از روی نمونه‌ای است که چهل و چند سال پیش در یکی از فیلم‌‌فارسی‌های سینمای ایران  خوانده شد که آن نیز خود اجرایی غلط و دست و پا شکسته از نمونۀ اصلی این ترانه بود.

نسخۀ اول و نمونۀ اصلی این ترانه «چه رویایی» نام داشت. ابیات متین و شعر خوشایند آن از سروده‌های «بیژن ترقی» بود و آهنگ وزین و خوشایند آن در بیات اصفهان از ساخته‌های «مهندس همایون خرم» که «یاسمین» خواننده‌ای مشهور در دوران خود در اجرایی دلنشین آن‌را خواند که از رادیو ایران پخش شد.

در سال 1346، فیلمی رنگی ایستمن‌کالر به نام «دالاهو» به نمایش درآمد که کارگردانش «رشید یاسمی» بود و بازیگرانش «بهروز وثوقی» و «فروزان». فیلم بهره گرفته از طبیعت و مناظر پر دار و درخت منطقۀ کوهستانی دالاهو، و البته به سنت فیلم‌‌های فارسی آن‌ ایام همراه با صحنه‌های رقص و آواز، مورد استقبال واقع شد.

«شهزادۀ رویایی» که عهدیه در فیلم «دالاهو» خواند و «فروزان» آن‌را لب زد اما با آن‌چه که «یاسمین» در نمونۀ اصلی خوانده بود تفاوت‌هایی در کلام و معنا داشت. آهنگ آن که «بیات اصفهان» بود با یک «والس سه‌ضربی» ادغام شده و کلام شعر از شکل کتابت به زبان محاوره در آمده بود. «بهروز وثوقی» هم مثل «تارزان» با تن‌پوش و تنبانی از پوست پلنگ، آدمی که در کوه و کمر بزرگ شده، «شهزادۀ رویایی» فیلم بود که از دیدن قر کمر «فروزان» رم می‌کرد و پا به فرار، در پس و پشت درخت و بوته‌ها از نظر گم می‌شد.

مجموعه‌ای از اجراهای مختلف این ترانه را در اینجا بشنوید!
 

8 دی ماه 1389

سروده‌های «فروغ فرخ‌زاد» در ترانه‌های روز ایرانی

امروز هشتم دی‌ماه است و سالگشت زادروز فروغ فرخ‌زاد. تولد او را که چهارمین فرزند توران وزیری‌تبار و سرهنگ محمد فرخ‌زاد بود در بیشتر منابع یازدهم یا پانزدهم دی‌ماه نوشته‌اند. اما پوران فرخ‌زاد، خواهر بزرگتر فروغ، چندی پیش اعلام کرد فروغ روز هشتم دی‌ماه متولد شده و از اهل تحقیق خواست این اشتباه را تصحیح کنند.

پس با استناد به فرمایش خواهر بزرگتر، امروز ـ هشتم دی‌ماه ـ را به یاد «فروغ» که به تعبیر مهدی اخوان‌ثالث، «پریشادخت شعر معاصر ایران» بود به‌خاطر می‌آوریم و از زادروز شاعر «تولدی دیگر» یاد می‌کنیم.

به بضاعت اندکی که در آرشیو از ترانه‌های فروغ داشتم؛ نزدیک به پنجاه ترانه که بر مبنای سروده‌های او ساخته و اجرا شده است؛ همراه با یک یادداشت کوتاه از سابقۀ به‌کار گیری شعر شاعران نوپرداز در ترانه، سهم ما شد برای عزیزد داشت این روز. تا چه پیش آید و چه در نظر افتد.

سروده‌های «فروغ فرخ‌زاد» را در ترانه‌های روز بشنوید!
 

1 دی ماه 1389

«زمستان»، در دی‌ماه سال 1334، از قلم «مهدی اخوان ثالث» (م. امید) تولد یافت و دی‌ماه امسال (1389)، پا به پنجاه و پنج سالگی گذاشت. این شعر که در زمان سرودن از سوی شاعر به «احمد شاملو» تقدیم شده بود، سال بعد در مجموعۀ شعری به همین نام منتشر شد.

ده سال بعد (1348)، «زمستان» با آهنگی از ساخته‌های «امین‌الله رشیدی» به ترانه در آمد. آهنگ ترانه را ارکستر بزرگ رادیو ایران به‌رهبری و پرداخت «سیروس شهردار» نواخت. هنرمندانی چون «حبیب‌الله بدیعی» و «علی تجویدی» از نوازندگان، و «پروین» خوانندۀ این ترانه بود. این شاید اولین باری است که «شعر نو» در قالب «ترانه» می‌نشیند و اتفاق را که خواننده‌ای زن نیز آن را می‌خواند.

مجموعه ترانه‌هایی از این سروده را در اینجا بشنوید!

بایگانی نوشتارهای زمستان 1389
بایگانی نوشتارهای پاییز 1389
بایگانی نوشتارهای تابستان 1389
بایگانی نوشتارهای بهار 1389

*
بایگانی نوشتارهای زمستان 1388
بایگانی نوشتارهای پائیز 1388

**
بایگانی نوشتارهای پائیز 1385
بایگانی نوشتارهای تابستان 1385
بایگانی نوشتارهای بهار 1385

**
بایگانی نوشتارهای زمستان 1384
بایگانی نوشتارهای پائیز 1384
بایگانی نوشتارهای تابستان 1384
بایگانی نوشتارهای بهار 1384

ویژه‌نامۀ نوروز

* * *