| فهرست | روایاتِ راوی | حکایاتِ باقی | گنجۀ صدا |

«ماهی سیاه کوچولو»
نوشته: صمد بهرنگی
سال انتشار نمونۀ نوشتاری: 1347
سال انتشار نمونۀ شنیداری: 1350
ناشر: کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان

 

قصۀ «ماهی سیاه کوچولو» یکی از شناخته‌ترین داستان‌های «صمد بهرنگی» است. شناخته‌ترین از این بابت که تا به‌حال به چندین زبان دیگر ترجمه و منتشر شده است.

روایت مفصلی در باره این داستان و چگونگی چاپ آن در «کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان» به‌قلم «سیروس طاهباز» است که شاید خود خوانده و می‌دانید.

قصدم این بود آن روایت را همراه با داستان ماهی سیاه کوچولو ـ به شکل نوشتاری و شنیداری ـ در اینجا بگذارم.  که می‌ماند برای کمی بعدتر!

نمایشنامه را که کار «کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان» بود در پوشۀ کارهای «اسفندیار منفردزاده» داشتم. موسیقی زمینه و فاصله بین پرده‌های این نمایش از اوست.

دست به‌نقد اول و آخر این قصه را بخوانید و فایل شنیداری آن‌را بشنوید. حکایت موسیقی این نمایشنامه را در «یادمان اسفندیار منفرزاده» نوشتم.

شب چله بود. ته دریا ماهی پیر دوازده هزار تا از بچه‌ها و نوه‌هایش را دور خودش جمع کرده بود و برای آن‌ها قصه می‌گفت:

«یکی بود یکی نبود. یک ماهی سیاه کوچولو بود که با مادرش در جویباری زندگی می‌کرد.این جویبار از دیواره‌های سنگی کوه بیرون می‌زد و در ته دره روان می‌شد. خانۀ ماهی کوچولو و مادرش پشت سنگ سیاهی بود؛ زیر سقفی از خزه. شب‌ها، دوتایی زیر خزه‌ها می‌خوابیدند. ماهی کوچولو حسرت به دلش مانده بود که یک دفعه هم که شده، مهتاب را توی خانه‌شان ببیند!» (آغاز قصه)
 

ماهی پیر قصه‌اش را تمام کرد و به دوازده هزار بچه و نوه‌اش گفت: « دیگر وقت خواب است بچه‌ها، بروید بخوابید.»
بچه‌ها و نوه‌ها گفتند: «مادربزرگ! نگفتی آن ماهی ریزه چطور شد.»
ماهی پیر گفت: « آن‌هم بماند برای فردا شب. حالا وقت خواب است، شب‌بخیر!»

یازده هزار و نهصد و نود و نه ماهی کوچولو «شب‌بخیر» گفتند و رفتند خوابیدند. مادربزرگ هم خوابش برد، اما ماهی سرخ کوچولوئی هر چقدر کرد، خوابش نبرد، شب تا صبح همه‌اش در فکر دریا بود . . . (پایان قصه)

* * *

«ماهی سیاه کوچولو»
در اجرای نمایشنامه‌ای به زبان تُرکی
 Balaja Gara Balig
 

 

در بارۀ «صمد بهرنگی» در این سایت:

● نهم شهریور ماه «ماهی سیاه کوچولو» در ارس گم شد.
 

از کودکانه‌ها در این سایت:

● «قهرمان»، نوشتۀ «تقی کیارستمی»
● نمایشنامۀ «اولین پرواز» از «بیژن مفید»
● «اتل‌متل»، با تنظیم «نورالدین زرین‌کلک»
● «بُزی که گُم شد» نوشتۀ «نادر ابراهیمی»
● نمایشنامۀ «شاپرک‌خانم» از «بیژن مفید»
● نمایشنامۀ «خاموشی دریا» از «ژان بروله»
● نمایشنامۀ «کوتی و موتی» از «بیژن مفید» 
● «کی از همه پُر زورتره؟»، بازآفرینی «م. آزاد»
● «دزده و مرغ فلفلی»، نوشتۀ «منوچهر احترامی»
● نمایشنامۀ «شهر قصه»، در چهار پرده، از «بیژن مفید»
● «رنگین‌کمون»، ترانه‌هایی برای کودکان از «ثمین باغچه‌بان»
 

* * *