| حکایت‌خانه | ترانه‌ها و خاطره‌ها | روايت حکايت مکتوب | جُنگ صدا | تماس |

هشتاد یادگار از «پرویز وکیلی»، شاعر ترانه‌های ماندگار

پرویز وکیلی (تولد 27 مهر 1311 ـ وفات 19 دیماه 1363)

فصل ترانه‌سرایی در تاریخ موسیقی معاصر ایران با نام «شیدا»، شروع می‌شود و با کار شاعرانی چون «عارف قزوینی» و «ملک‌الشعرای بهار» ورق می‌خورد. اگر بخواهیم از پیشینۀ «آواز» و «تصنیف‌خوانی‌» بر اساس دستگاه و ردیف‌های آوازی خاص و تعریف شده در موسیقی سنتی ایران آگاه شویم، باید به این بخش از تاریخ موسیقی مراجعه کنیم.

از این بخش که بگذریم اما به فصل «ترانه‌سرایی» نوین می‌رسیم، با کمابیش شش دهه که از حضورش در تاریخ موسیقی ایران می‌گذرد و هنوز هم مطرح است و جریان دارد.

این بخش را هم، از دیدگاه سبک ترانه‌سرایی و رشد و بالندگی این هنر در موسیقی معاصر می‌توان به سه دوره یا سه حلقه از ترانه‌سرایان‌ تقسیم کرد:

اول، شاعرانی که در ضمن «ترانه» هم سروده‌اند و مایه‌های شعر کلاسیک در ترانه‌هایشان بیشتر است. [رهی معیری، ابوالحسن ورزی، هوشنگ ابتهاج، معینی کرمانشاهی].

بعد، ترانه‌سرایانی که با آشنایی و پشتوانه‌ای از شعر کهن، شناخت متفاوت و درک بهتری از «ترانه» داشته و از کلیشه‌های معمول در ترانه‌هایشان به «تصویر» و «راویت» و «ماجرا» رسیده‌اند. [عبدالله الفت، نواب صفا، کریم فکور، نوذر پرنگ، ناصر رستگار نژاد، تورج نگهبان]

و بالاخره، حلقۀ سوم ترانه‌سرایان معاصرتر با نسل جوان امروز که با «تصویر» و «روایت» و «استعاره» ترانه‌هایشان را شکلی از «رسانه» و «پیام»، و گاه بیانی «معترض» داده‌اند. [شهیار قنبری، ایرج جنتی‌عطایی، اردلان سرفراز، مسعود امینی]

«پرویز وکیلی» یکی از شاخص‌ترین ترانه‌سرایانی بود که کارهایش، هم رونق دوران دوم ترانۀ نوین بود، و هم راهگشا و الگویی برای ترانه‌سرایان جوان بعد از خودش شد.

آنچه که بعدها به (مثلث هنری) شهرت یافت، اولین بار با «پرویز وکیلی» [ترانه‌سرا]، «عطاالله خُرم» [آهنگ‌ساز] و «ویگن» [خواننده] شکل گرفت. این سه هنرمند، با همکاری هم، خاطره‌انگیزترین ترانه‌های ماندگار موسیقی «پاپ» ایران را از خود به یادگار گذاشته‌اند.

طبع شاعری و توانایی «پرویز وکیلی» در سرودن اشعاری که خاص اجرا در «برنامۀ گلها» بود بر اهل هنر پنهان نبود. «دل دیوانه» با صدای «الهه»، و «ساقی ببین» با صدای «مهستی» از جمله کارهای اوست که برای اجرا در «برنامۀ گلهای رنگارنگ» سروده و تهیه شده بود.

با این وجود، اما اعتبار او به عنوان یکی از پیشکسوتان ترانه‌سرایی نوین از سرودن ترانه‌هایی بود جز آنچه که برای «گلهای رنگارنگ» سرود بود.

«ایرج جنتی‌عطایی» در اشاره‌اش به دوره‌های مختلف ترانه‌سرایی در ایران می‌گوید: «یک دوره‌یی هست که ترانه به اوج طلایی خودش ـ از سال چهل و پنج تا پنجاه و هفت ـ می‌رسد، اما پیش از آن‌دوره هم ترانه‌سراهایی بودند که هنجار و قواره و ساختار زبانی ترانه را عوض کرده بودند و به آن شکل دیگری داده بودند که به گمانِ من پُرکارترین و معتبرترین‌شان زنده یاد پرویز وکیلی بود. . . »

[برگرفته از کتاب: مرا به خانه‌ام ببر، ایرج جنتی‌عطائی، گفتگو/گزینه‌ی ترانه‌ها/نقد و نظر، به‌ کوشش یغما گلرویی، انتشارات دارینوش، تهران، چاپ دوم، سال 1384، صفحۀ 24]

* * *

در یادمان او، هشتاد ترانه از مجموعه ترانه‌های به یادماندنی «پرویز وکیلی» را با صدای خوانندگان مختلف بشنوید. حتما که بسیاری از آنها برای شما آشناست، حالا جالب و شنیدنی‌تر می‌شود وقتی می‌دانید سرایندۀ این ترانه‌ها «پرویز وکیلی» بوده است.

 

This text will be replaced by the flash music player.
 

 

از «پرویز وکیلی»، در این سایت:

● با «پرویز وکیلی» از «یکشبنه‌ها هرگز» تا «بوی فریاد»
● از کلاغ‌های «عطاالله خُرم»، تا کبوترهای «پرویز وکیلی»
● هشتاد یادگار از «پرویز وکیلی»، شاعر ترانه‌های ماندگار
● «بنال ای نی، بنال امشب به آوای جدایی» با صدای «ویگن»
● «با تو رفتم، بی‌تو باز آمدم»، مجموعه‌‌ای از ترانه‌های «دل دیوانه»

* * *